Boek Nederlands

Het verdriet van Vlaanderen : op pad met Hein en Toon, tweeling van de collaboratie

Het verdriet van Vlaanderen : op pad met Hein en Toon, tweeling van de collaboratie

Geschiedenis van een tijdens de Tweede Wereldoorlog met de Duitsers collaborerende Vlaamse familie, aan de hand van de ervaringen van een in 1945 geboren tweeling, verteld vanuit hedendaags perspectief.
Titel
Het verdriet van Vlaanderen : op pad met Hein en Toon, tweeling van de collaboratie
Auteur
Kristien Hemmerechts
Taal
Nederlands
Uitgever
Amsterdam: De Geus, 2019
345 p.
ISBN
9789044540895 (paperback)

Besprekingen

Ook een SS'er kan lief zijn

Geschiedenis. Oorlog zet mensen voor scherpe keuzes. Kristien Hemmerechts reconstrueerde het familieverhaal van de tweeling Hein en Toon uit de tv-serie Kinderen van de collaboratie.

Wie zoekt naar Vlaamse militaire collaborateurs die na de Tweede Wereldoorlog een invalidenpensioen uit Duitsland kregen (DS, 20 februari), vindt in dit boek een exemplaar: Leo Verschueren. De Waffen-SS'er verloor als tiener een been, op de derde dag van zijn inzet aan het Oostfront tegen de Russen. Hij is een oom van Hein en Toon Van den Brempt, de tweelingbroers die in de televisiereeks Kinderen van de collaboratie veel indruk maakten met hun getuigenis over wat het inhield om op te groeien in een gezin met 'foute' ouders. Over en met hen schreef Kristien ­Hemmerechts het boek Het verdriet van Vlaanderen, waarin ook die oom opduikt. Hij blijkt niet alleen van 'een of andere instantie in Duitsland' een pensioen als oorlogsinvalide te ontvangen, ook zijn prothese werd vergoed.

'Nonkel Leo' was een telg van een uitgesproken 'zwarte' familie in het Antwerpse en bleef tot zijn dood fascistische ideeën koesteren. Niettemin leeft hij in de herinnering van de familie voor…Lees verder

Zwart en wit in grijstinten

BOEKENBAL

KRISTIEN HEMMERECHTS Het verdriet van Vlaanderen: Op pad met Hein en Toon, tweeling van de collaboratie.

De ondertitel van ‘Het verdriet van Vlaanderen’ doet aanvankelijk vermoeden dat het om een olijk kinderboek gaat, maar de bijstelling ‘tweeling van de collaboratie’ smoort die verwachting in de kiem. Aandachtige lezers en kijkers zullen de tweelingbroers met wie Kristien Hemmerechts op pad ging, nog kennen van hun getuigenissen in Humo en in de reeks ‘Kinderen van de collaboratie’ op Canvas. Hein en Toon Van den Brempt zijn telgen uit een familie die de auteur van ‘De vrouw die de honden eten gaf’ en ‘Taal zonder mij’ trefend omschrijft als ‘zwart, zwarter, zwartst’. Voor hun deelname aan het Canvas-programma hebben de zonen van een voormalig lid van de Wafen-SS zich achteraf bij hun familie verontschuldigd. Ze vonden dat ze die oneer hadden aangedaan ‘door een eenzijdig en ongenuanceerd beeld op te hangen’. Voor deze integere reconstructie van het familiale oorlogsverleden zijn echter geen excuses …Lees verder

Hein en Toon komen uit een fout nest, een 'zwart' nest. Dat betekent in Vlaanderen dat hun familieleden tijdens de Tweede Wereldoorlog hadden geheuld met de nazi's. In hun geval ging het bovendien om collaboratie van de ergste soort: er werd door de Vlaamse SS niet gestreefd naar een onafhankelijk Vlaanderen, maar naar opgaan in het Germaanse ras. Dat leverde serieuze celstraffen op na de oorlog. De schrijfster Kristien Hemmerechts vertelt het verhaal van de tweeling en weeft daar haar eigen gedachten en opvattingen én die van haar familieleden doorheen. We komen heel wat te weten over foute ouders, foute ooms, maar weinig over de verwerking van dat foute verleden – al is Toons term 'verdringeringen' wel een vondst. Het grote probleem van dit boek is dat het om te beginnen nogal van de hak op de tak springt, de structuur is chaotisch. Bovendien zijn de terzijdes van Hemmerechts nogal storend: voorspelbaar (verontwaardiging, verbazing) en hinderlijk omdat ze niets toevoegen. Het relaas…Lees verder

De troostende kracht van 'verdringeringen'

Kristien Hemmerechts maakt geen grootse literatuur van de worsteling van een tweeling uit 'fout nest'.

De mooiste vondst in 'Het verdriet van Vlaanderen. Op pad met Hein en Toon, tweeling van de collaboratie' komt niet van auteur Kristien Hemmerechts maar van een van haar twee hoofdpersonen. Toon van den Brempt heeft het woord 'verdringeringen' bedacht. Het vangt het proces van vergeten en bijkleuren van het verleden in foute kringen in één duidelijke term.

Hein en Toon worden zelf heen en weer geslingerd tussen verdringeringen en de wil om de waarheid te weten. Hun vader en moeder trouwden begin 1945 in Duitsland, toevallig op de dag dat vernietigingskamp Auschwitz werd bevrijd. Zelf kwamen ze ter wereld toen de gedroomde wereld van hun vader, een gewelddadige SS'er, hun moeder, secretaresse van de baas van Belgische SS en tal van collaborerende familieleden definitief in diggelen lag.

De twee groeien op in een verknipt gezin met twee ouders die scheidden en hertrouwden, in een sfeer van wegduiken, desperadogedrag, gezinspeel op staatsgrepen, terdoodvero…Lees verder